De sound
Inhoud
Sja… Wat moeten we zeggen over deze Esoteric K-03XD SE, behalve: wauw! Wat een beest van een cd-speler. En daarmee bedoelt uw auteur niet dat hij bruut te werk gaat. Integendeel! Het klinkt ongekend verfijnd, nauwkeurig, inzichtelijk… en super vloeiend. Oprecht: uw auteur heeft nog nooit cd zo goed horen spelen. En het geeft te denken: wat is de meerwaarde van high-res als dit zo-ontzettend-goed klinkt?
Al bij de eerste noten, koud uit de doos, klinkt deze Esoteric K-03XD SE beter dan de streaming setup. En dat zit niet in de tonale balans of detaillering. Nee… het zit hem in de autoriteit. De rust. De vanzelfsprekendheid. Deze Esoteric speelt zonder drama. Zonder te zeggen: kijk eens hoe goed en geweldig ik ben! Of: hoor eens hoe bizar veel detail en ronding ik kan laten horen! Hoor je het? Indrukwekkend he? Nee: dit speelt gewoon exact wat er op het plaatje staat. Zonder de shinen in uw systeem. Of cd’s op te polijsten zonder dat u er weet van hebt.
Soepel en rust
Bij elke cd die we in de lade leggen – en dat zijn er nogal wat geweest, zoals u zich wel kunt voorstellen – horen we een gelijke kracht: souplesse en rust. Wat ademt deze speler rust zeg! En dat maakt de muziek niet saai. Nee: integendeel! Het geeft ons de ruimte – en de zin – om meer en meer muziek te luisteren!
En door de rust in de weergave is het ook bijzonder gemakkelijk om diep in de opnames te luisteren. We kennen de albums van Gorillaz aardig goed. En tóch horen we nieuwe dingen. En zaken die een beetje versluierd of ‘textuurloos’ waren, komen bij deze Esoteric nét wat lekkerder boven. Heel bijzonder, aangezien we sommige albums ook geript op de NAS hebben staan én zelfs in high-res hebben… toch klinkt deze Esoteric K-03XD SE beter. Verfijnder. Rustiger. Inzichtelijker. Wauw.
To clock…or not?
Kort antwoord: in ons geval niet. Laten we dat toelichten. Deze Esoteric K-03XD SE laat het toe om een externe 10 MHz referentieklok te gebruiken. Wij hebben een geweldig mooie Mutec REF10-120 staan. ‘Cherry picked’ zelfs omdat we hem ook als referentieklok in metingen gebruiken.
We hebben deze Mutec gebruikt – 50 Ohm uit, nette 50 Ohm kabel – om de Esoteric mee te klokken. Dat klonk vooral anders. Niet beter. De Mutec zorgt voor wat meer energie. Iets meer ‘punch’ in het midden, wat ook de staging wat verandert. Uw auteur prefereerde onder aan de streep de interne klok van de Esoteric, omdat deze meer rust en vloei bracht. Wellicht dat de 10MHz REF-klok van Esoteric beter past…
I love CD’s…
Ja… wat is uw auteur blij dat hij zijn cd’s niet heeft weggedaan. Niet dat deze Esoteric K-03XD SE kan blijven: deze is VER buiten budget van uw auteur. Maar wat deze geweldige speler wel heeft laten horen, is dat de CD een prachtig medium is. En dat het een misdaad is deze voor een paar euro weg te doen! Uw auteur gaat sparen…
Ik vind dit een hele leuke discussie. Mijn filosofie is. Zo min mogelijk kabels vanuit de muur. Dus streaming via wifi. En niet via utp. Ik geef toe. ik gebruik een macbook 2017 (een windows laptop klinkt anders dat verschil hoor je wel, maar of het slechter is?) met een usb recloker en daar een farad3 voeding op met dure usb kabels en 2 stekkerblokken met 6k aan highfidelitiecables magneetstekkers. Maar ik hoef alleen maar het usb signaal op te schonen voor het de mutecs ook ref 10 in gaat. Ik ben echter enkel van de schone stroom afhankelijk. En niet ook nog eens van vuile stroom via de utp.
Cd is mooi. Maar high res opname bieden gewoon zo veel meer. Dus heel mooi zo een cd speler. Maar je gaat niet met je toekomst mee je blijft in het verleden hangen. Neem nu het wiener neujahrskonzert 2025 op qobuz. 192 khz. Echt heel erg mooi en een snelheid wat er in zit. Doe mij maar de alpha setup maar zonder de stroom onrust.
“2 stekkerblokken met 6k aan highfidelitiecables magneetstekkers”
Uit pure nieuwsgierigheid (omdat een google search niet iets opleverde): welke stekkerblokken zijn dat en wat zijn magneetstekkers?
Hoi Martijn, Op de eerste plaats. Respect voor al jullie werk en eerlijkheid. Echt super. Ik heb een kemp powerstripplus en een tweede stekkerblok op maat laten maken door een doe-het-zelfver met echte solidcore bedrading voor de eindversterkers. Ik heb daarin van deze stekkers gestoken. 2 keer High Fidelity Cables MC-1 Pro Double Helix Plus Signature Magnetic Shunt Conditioner. Het merk is helaas ter ziele gegaan.
Ik was even in de veronderstelling dat het ‘magnetische stekkers’ zijn, dus zonder pootjes. Maar het zijn stekkers met een ingebouwde magneet voor een vorm van stroomconditionering. Weer wat geleerd. Dank.
Dat zijn nogal wat statements die u daar maakt… “Cd is mooi. Maar high res opname bieden gewoon zo veel meer. Dus heel mooi zo een cd speler. Maar je gaat niet met je toekomst mee”
Ik heb richting 800 cd’s in de kast. En deze staan ook geript op onze redactie-NAS. En we hebben zowel Qobuz als Tidal abonnementen. High-res zegt me na talloze tests de afgelopen 15 jaar helemaal geen ****. Het gaat om de primaire opname en de mastering. Als de opname klopt én de mastering is goed gedaan, klinkt zowel de cd als de high-res opname geweldig goed.
Kan het nóg beter dan CD? Ja…als we kijken naar de 1 procent van 1 procent. Er zijn niche-labels zoals TRPTK en 2L die écht iets kunnen maken van high-res. Maar buiten dat, moet u dan ook een systeem én een toegewijde luisterruimte hebben die al die resolutie ook daadwerkelijk kan weergeven. Ik heb tests gedaan op dat vlak en geef grif toe: boven 96 KHz wordt het voor mijn ongekend lastig om nog verschil te horen.
Ik kijk sinds al die test nooit meer naar de resolutie. Het boeit me gewoon niet meer. Het klinkt of goed, of niet goed. En deze Esoteric maakt gewoon gehakt van de streaming-setup die we hebben staan. Dus de high-end pc, Mutec en REF10-120 klok met daarachter een Sonnet Pasithea. Dat is veel geld aan tweaks, optimalisaties en kabels…. Dan ga je toch even achter de oren krabben?
U vergelijkt de toegepaste dac (hier met meerdere parallele 1 bit kanalen) tegenover een zogenaamde standaard dac voor 1 bit decodering.
En ik die dacht dat een dac, die geschikt is voor DSD en een 1 bit signaal (zoals bij SACD) enkel bij de duurdere en heel dure (dus niet zo gewone en standaard) cd spelers beschikbaar was.
Een standaard dac lijkt mij enkel compatibel met pcm (16 bits 44kHz voor cd).
Nee hoor. Sony en Philips hebben beide in de jaren 90 bitstream CD spelers op de markt gezet. Het PCM signaal van de gewone CD wordt dan omgezet naar een stream die door de DAC dan wordt omgezet. Die CD spelers waren concurrerend in prijs met de Marantz, Denon en TEAC spelers.
Ik heb een paar keer een oude Philips bitstream CD speler gehoord. Die waren (of zijn, als ze het nog doen) heel erg goed.
Met het voorbij gaan van het CD tijdperk is er ook veel verloren gegaan. Streaming is handiger en begrijpelijk dat het gebruiksgemak en de prijs het gewonnen hebben, maar goede CD spelers uit de jaren 90 en begin deze eeuw zijn nog steeds lastig te verslaan. Omgerekend naar de waarde van de Euro anno 2025 kom je dan uit in een prijsrange van 1500 tot 2500 Euro.
Ik wordt altijd vrolijk van dit soort reviews. Lekker weg fantaseren bij de gedachte dat ik 20k mag stuk slaan om een audio component te kopen 😁. Hebben jullie de dac van de Esoteric ook vergeleken met de Sonnet? Ben wel benieuwd of daar ook al zoveel verschil in zit of dat het vooral in de combinatie cd/dac zit.
“Al bij de eerste noten, koud uit de doos, klinkt deze Esoteric K-03XD SE beter dan de streaming setup”
Dat heeft toch te denken. Als je gaat sparen, is dat dan voor deze of toch een betere streaming setup?
Misschien dat je deze vraag even kan toelichten, ik begrijp het niet. Het citaat wil zoveel zeggen dat het al meteen goed klinkt, beter dan de referentie streaming-set in de Alpha-studio.
Natuurlijk Yung. Deze quote in combinatie met de laatste zin: “uw auteur gaat sparen”. De vraag wat concreter gesteld: als je 20k stuk zou slaan, zou je dan deze speler verkiezen of een betere streaming oplossing?
De importeur heeft bijvoorbeeld in dezelfde prijsklasse ook een MU2. Gewoon benieuwd, ook naar de verschillende overwegingen (als die er zijn). Het is in ieder geval duidelijk dat jullie enthousiast zijn en dit een mooi apparaat is.
We constateren al enige tijd dat streaming het telkens aflegt tegen CD, behalve wanneer we de absolute streaming-top beluisteren met bijbehorende prijskaartjes. We hebben daar ook artikelen over geschreven. Een goed loopwerk gekoppeld aan een DAC met goede stroombehandeling speelt de meeste streamingsystemen met vingers in de neus weg. Streaming blijft een mooie optie voor snel muziek opzoeken en beluisteren. Muziek afspelen van fysieke geluidsdragers zoals CD, LP is om echt te genieten.
het is mij ook al meerdere keren opgevallen, de grote vraag is dan, hoe komt dit. Theoretisch zou je zeggen dat de data die we streamen compleet en correct zijn, ze worden opnieuw geklokt, er zijn goede methodes om het ethernet ruisniveau omlaag te brengen, de DA conversie zelf is het verschil niet. Maar wat maakt een goed CD transport dan toch beter? Hebben we een techneut in ons midden die dit kan verklaren?
We hebben het er ook wel eens over gehad na een luistertest.
1) de master. Dat is bij CD (bijna) altijd de studiomaster. Zeker de CD’s die tot pakweg eind jaren 90 werden geproduceerd en al helemaal de CD’s die van analoog naar digitaal werden gemasterd. Die werden via het beroemde Sony U-Matic systeem (professionele videoband) van analoog naar digitaal geconverteerd. Met de U-Matic band als gegevensdrager. Ik schreef hier eerder over: “Er is iets bijzonders met ADD-opnames; analoge opnames die in het begin van het CD-tijdperk werden gedigitaliseerd met het Sony PCM 1600-systeem. Deze Sony-processoren waren geen op zichzelf staande ADC’s zoals we die nu kennen, maar maakten deel uit van een groter digitaal audiosysteem dat gebruikmaakte van een conventionele U-matic-videorecorder als opslagmedium. Het analoge audiosignaal werd gedigitaliseerd door de processor en vervolgens gecodeerd in een analoog videosignaal dat door de VCR kon worden opgenomen. De resulterende U-matic-tapes werden naar de cd-perserijen gestuurd om de glasmaster te maken voor replicatie.
Wat wij ervaren: ADD-opnames klinken vloeiender, coherenter, meer samenhangend.(…). Wij vermoeden dat dit komt door het tape-systeem dat als bron diende. Tape zorgt voor vloeiendheid in de weergave, klaarblijkelijk. Hier zijn op het web veel achtergrondartikelen over te vinden, dus leest u vooral verder als u dit interessant vindt.”
2) Een CD-transport is helemaal ‘dedicated’ om dit te doen. Korte signaalpaden, geen andere zaken. Audirvāna klinkt zo goed omdat ze de CPU zo min mogelijk aan het werk zetten, want anders is er ruis en andere narigheid. Met andere woorden; streamers zijn stoorzenders ‘by design’ en er is heel wat voor nodig om deze echt schoon te laten klinken. Met CD heb je al deze problemen niet.
3) Nog een keer de master. Het frustrerende van streamingdiensten is dat we niet weten welke master is gebruikt. En de normalisatie en andere digitale behandeling van bestanden is bij elke streamingdienst weer anders, waardoor het enorm uitmaakt op welk platform we luisteren.
4) Compressie. Op streamingplatforms is er vaak weinig keuze dan versies te beluisteren die tot het maximale zin voorzien van compressie. Het kort veel moeite om tussen de vele remasters een originele versie terug te vinden. CD’s zijn meestal gemasterd op het vooroorlogse (we bedoelen de Loudness-oorlog) niveau, en dat is goed te horen in dynamiek, headroom.
Bedankt Yun voor deze heldere uitleg.
Ook op mijn ‘budget’ systeem legt de Primo met Power Elite voeding het af tegen mijn Rotel RCD1572. Beide zijn vergelijkbaar geprijsd als ik de voeding van de primo meereken.
Ik betrap mezelf erop dat ik laatste tijd steeds meer cd’s afspeel. De cd’s uit de jaren 80 en 70 kosten tweedehands geen drol meer (kringloop) en zijn nog voor de loudness oorlog. Daar zitten soms echte pareltjes tussen.
Bijkomend voordeel vind ik ook de rust die het met zich meebrengt om een cd op te zetten. Deze in zijn geheel te luisteren. Hetzelfde geldt voor vinyl. Genieten van de albumhoes. Het ritueel van het opzetten en gaan luisteren. De vertraging die dit brengt.
Nu nog een mooie platenspeler om mijn vinyl collectie weer te herontdekken!
Heb op zolder nog een Thorens TD318 MKIII, +/- 30 jaar “oud” maar eigenlijk “nieuw” vermits amper gebruikt; een naald ontbreekt wel. Indien (iemand) interesse, mag weg voor een correct bod.
Zit net Nardis van Patricia Barber te luisteren en denk bij mezelf ‘klinkt lekker, maar k’mis wat’. Blijkt het van Qobuz te komen en niet mijn zelf geripte MFSL versie. Groot verschil. Dus ik snap helemaal wat je bedoeld Yung. Maar dan vraag ik me nog af of een CD speler een top streamer kan verslaan (zelfde master/versie, bitnperfect enzovoort) en zo ja, waardoor dan?
Wellicht maar 1 manier om achter te komen, en heb al mijn CD’s bewaard…… Maar ben bang om dat rabbit hole in te gaan 😂
Als we, ik noem maar wat, een Cyrus CD transport aan de Pasithea DAC hangen in Haarlem, of we spelen dezelfde track via de streaming pc en we hebben de de track van dezelfde CD geript en op de NAS gezet, dan wint het CD transport. Waarom? Als we dat nou eens zouden weten!
Mijn persoonlijke vermoeden is, na alle testen die we gedaan hebben, dat iedere keer als een digitaal signaal omgezet wordt van het ene formaat in het andere, de impact van verstoringen in het elektrische signaal (uiteindelijke resulterend in jitter) een rol gaat spelen.
Als we de CD naar PCM in WAV formaat rippen, dan vind er een conversie plaats. Het heeft niets met het digitale formaat te maken, maar alles met elektrische signalen. Digitaal is niet anders dan (micro)voltage wisselingen die de overgang van een 0 naar een 1 of vice versa representeren. Iedere keer komen we daar weer op uit. Dat verloopt schoner in een goed CD transport, met gespecialiseerde chips en schone power supplies, dan in een generieke PC die hier niet specifiek voor ontworpen is. Althans, dat is mijn vermoeden, het is geen bewezen zekerheid.
Fascinerend. Spijtig dat ik mijn (Rega planet) CD-speler niet meer heb om hetzelfde uit te proberen op de Grimm.
De MU2 speelt overigens vrolijk 3 a 4 minuten door als je de netwerkkabel eruit trekt. Zoveel zet die in de buffer. Dus als je het signaal bitperfect aanlevert (die test zit er nu ook in na de software update) zou je zeggen dat er niets verloren is gegaan. Wellicht dat die daarom zo fantastisch klinkt. Anyway, blijft ook aan mijn kant een onbewezen vermoeden, want vergelijken kan ik het niet (meer). Er van genieten des te meer.
ik herken me in de ervaring van de auteur van dit stuk. ik heb de non SE uitvoering van deze cd speler gehad. het speelde kamerbreed en diep.met een mooi podium. het was haast tastbaar. inmiddels heb ik de K1X versie van de Cd speler staan. De Dac van dit beest is echt wereld top, dat geld eigenlijk voor al de bronnen van Esoteric. De prijs die ze vragen doet wel erg veel pijn in de portemonaie 😂, maar de weergave is echt fenominaal