Maar...
Inhoud
Spotify Lossless haalt nog niet de kwaliteit die streamingdiensten van Qobuz en Tidal bieden. En wie Audirvāna gebruikt zal nog meer verschil waarnemen. We horen vooral verschil in de soundstage, de ruimtelijke afbeelding van de muziek. Als we via de hoofdtelefoon luisteren blijft alle muziek die we luisteren, dichtbij onze oren staan. En dat terwijl het ene album is opgenomen in een concertzaal, de andere in een studio, er verschillende manieren van reverb en andere effecten zijn gebruikt bij opname en mastering. Het lijkt alsof er een bepaald ‘spotify-sausje’ over de muziek wordt gedaan waardoor het qua ruimtelijkheid een beetje hetzelfde klinkt.
Voorbeeld. We spelen Babylon Sisters van Steely Dan, CD-box Citizen. Een hele mooie remaster waar we al eens eerder over hebben geschreven. Anders dan de masters door vaste engineer Roger Nichols munt deze uit door coherentie. We horen een band spelen en worden minder afgeleid door allerlei details in de opname. We beluisteren deze track eerst via Spotify Lossless en het klinkt OK. Gaan we naar Audirvāna en spelen we de Qobuzversie af, dan horen we een wereld van verschil. Het lijkt of de muziek tot leven komt. We horen de bandleden staan in de ruimte, de drums aan het het begin klinken mooi doortekend, de reverb kunnen we goed volgen. Alle instrumenten zijn beter gedefinieerd; als we het met een foto zouden vergelijken is het alsof we van een formaat pasfoto naar een 10x15cm foto kijken waarbij de kleuren natuurgetrouwer zijn en het beeld scherper. Het komt meteen binnen.
We denken niet dat dit ligt aan de beperkingen in de bitdiepte of samplingfrequentie), zoals op sommige audio-fora wordt geschreven. We spelen vergelijkbare tracks af met dezelfde specificaties als de muziek van Spotify Lossless en die klinken echt anders. Het merendeel van de muziek die we afspelen bij het testen komt niet boven de waardes uit die Spotify hanteert (24-bits, 44.1 kpbs). Hi-res audio en veelvoudige oversampling leidt tot subtiele verbetering en alleen als de grotere rekenkracht die dit vereist, goed is geimplementeerd.
Artiesten (of meestal uitgevers) die muziek aanleveren aan Spotify moeten dit in FLAC of WAV doen. Tot september converteerde Spotify deze bronbestanden naar Ogg Vorbis, AAC of HE-AACv2. Spotify heeft dus de originelen in Lossless formaat, in FLAC of WAV. We vragen ons af waardoor er toch nog een conversie lijkt te hebben plaatsgevonden. Het zou de normalisatie kunnen zijn, het algoritme waarmee een gelijkmatig volume binnen een track wordt bereikt.
Wat ik vooral merk is dat lossless een beetje oohmp/attack mist t.o.v. 320 kbs voor uptempo muziek dat ik vaak draai. Ruimtelijkheid, natuurlijkheid en sublaag is met lossless wel beter. Verder zeer tevreden over Spotify!
Is dit niet het gevolg van het feit dat de Spotify app nog geen ‘exclusive mode’ ondersteuning heeft. Ik gebruik zelf een Naim streamer met Spotify Lossless / Spotify Connect. Ik herken jullie bevindingen niet in die setup.
En dus is de conclusie dat Spotify van de uitrol een rommeltje maakt.
’Exclusive mode’ is Windows gerelateerd. Dit is op een Mac getest en op een Android telefoon, dus onduidelijk hoe de Spotify app omgaat met de lossless streams.
Nou ja , ‘een rommeltje’ is wel heel stellig. Het hangt er vanaf op welk device je Spotify Lossless gebruikt. Op een streamer, die gecertificeerd is voor Spotify Lossless, met de juiste firmware is er geen sprake van manipulatie van de stream die naar de DAC gaat. Dat is wel het geval op Windows devices en mogelijk ook op Android (door platform mixer software). Van iOS of MacOS weet ik het niet zeker. Overigens manipuleren veel streaming services de origineel aangeleverde FLAC/WAV’s om een ‘LUFS’ target toe te passen etc. Mijn ervaring is dat Spotify, Qobuz en Tidal daardoor net iets anders kunnen klinken. Meestal is het dan een kwestie van persoonlijke voorkeur, wat je het liefst hoort. Verschillen tussen Qobuz, Tidal en Spotify kunnen ook komen door hogere resoluties. Ik zou de Spotify Lossless uitrol geen ‘rommeltje’ willen noemen. Ik ben er blij mee, naast Qobuz.
Ik vind het een rommeltje. Weinig consistent, ook in hun aankondigingen, waar andere streaming services het wel voor elkaar krijgen om het (inmiddels) consistent te doen. En dan bedenkende hoeveel geld Spotify in de software ontwikkeling en uitrol steekt.
Maar goed, zoals aangegeven in wat Yung schrijft, de Qobuz app en de Spotify app moeten dan allebei met die hardware mixer op Android te maken hebben en het verschil is er nog steeds.
Nou ja, het in in ieder geval een stap vooruit t.o.v. de 320kbps streams van Spotify. Ik ben in de gelukkige omstandigheid dat ik zowel Qobuz als Spotify Lossless heb, dus ik kan kiezen. Ik heb overigens respect voor julle werk, hoor 🙂
Hoewel ik de interface van Spotify, ten opzichte van Quobuz en Tidal iets te schreeuwerig en onrustig vind, is de algoritme goed. Nieuwe muziek dat wordt aangeboden past beter bij mijn smaak.
Ben wel benieuwd hoe Spotify lossless uit de bus komt als de vergelijking gemaakt wordt met Roon ipv Aurdiväna.
Logica toepassen helpt vaak om op voorhand al antwoord te kunnen geven op dit soort vragen:
In de basis doen Tidal, Qobuz en Spotify hetzelfde met de lossless streams: ze bieden het aan in FLAC formaat en de software in de streamer pakt zowel het FLAC formaat uit naar PCM en doet het afhandelen van de aanvraag van remote app naar de server van de streaming dienst. Dat geldt zowel voor connect software als de software die een fabrikant van een streamer zelf bouwt.
In de basis zouden deze drie services dus uitwisselbaar zijn en hetzelfde moeten klinken, maar dat doen ze dus niet. Vaak omdat er nog iets van EQ plaats vindt aan de kant van de service zelf (Tidal en Spotify kennelijk ook). Verder zullen er verschillen zijn in hoe de software werkt op de streamer zelf, wat impact heeft op de geluidskwaliteit, maar dat is allemaal de laatste 5% verschil. Het zijn nooit dag en nacht verschillen.
Die eventuele EQ vindt danwel plaats op de server zelf, of de leverende partij van de muziekbestanden aan de streaming service moet aan bepaalde specs voldoen. Sterker: studio’s leveren bij de mastering van een album verschillende versies op die naar de verschillende streaming services gaan. Er zijn artikelen te vinden op internet waarin dat uitgelegd wordt voor de kleine uitgevers en techneuten die zelf muziek uitbrengen.
Audirvana en Roon halen diezelfde stream binnen, alleen pakken zij de FLAC uit naar PCM en sturen de PCM naar de streamer. Dat betekent dat de CPU in de streamer minder hard hoeft te werken en dat hoor je. Roon gebruikt daar het eigen RAAT protocol voor, Audirvana UPnP. In beide gevallen betekent het dat de streamer software heeft draaien die RAAT of UPnP datastromen kan managen.
Het is dus op voorhand te voorspellen dat Spotify dus klinkt in de buurt van wat de Tidal en Qobuz connect services kunnen bieden, maar dat het uitgesloten is dat het beter klinkt dan Audirvana of Roon omdat het offloaden van de processing van de FLAC naar PCM conversie op een andere computer dan de streamer zelf niet mogelijk is met Spotify.
Ger
Ik lees altijd vrij weinig over AppleMusic.
AppleMusic speel ik af via EverSolo A6 Master gen2 via externe DAC en dat klinkt voortreffelijk ik heb zelfs het idee dat sommige nummers met ruimtelijke audio worden gespeeld?
Ik vind AppleMusic erg fijn en heel goed.
Dit artikel gaat over Spotify Connect, maar dat terzijde.
Apple Music is een gesloten eco systeem. Alleen Sonos en nu Eversolo leveren een integratie. Niet verwonderlijk dat je er weinig over leest.
Zoals altijd ook nu weer een gedegen review, dank daarvoor Yung!
Ik vraag me zelf vooral af waarom ze er alsnog mee gekomen zijn. Ze hebben dusdanig lang gewacht om nog te mogen verwachten dat ze de klanten gaan afpakken van Amazon, Tidal, Qobuz, Deezer en de andere losless aanbieders. Niet qua sound, blijkbaar, maar ook niet qua prijs.
Het lijkt bijna een moetje, om af te zijn van het geklaag. Gevoelsmatig hechten ze er totaal geen belang aan.
Van wat ik begreep uit tests van Golden Sound op youtube, is het (vooralsnog) een probleem met de spotify afspeelsoftware; niet zozeer de audiostream.
Helaas staat spotify niet toe om andere spelers te gebruiken (zoals Audirvana).
Spotify Connect i.c.m. een goede streamer zou interessant kunnen zijn om te testen met Lossless.
Aan de andere kant: waarom nog spotify proberen? Inmiddels zijn Tidal en Qobuzz goed genoeg qua gebruikerservaring, en ze betalen per stream een stuk meer aan de artiesten dan Spotify doet.
Eens… Dit is een gevalletje: too little, too late…
En dan zullen we het nog maar niet hebben over de verschillende Spotify Connect software versies (de software die streamer fabrikanten op de streamer installeren) die verschillen tussen fabrikanten en die niet allemaal lossless kunnen weergeven, ook als je in de Spotify app de optie hebt aangezet en de app je toont dat je lossless streamt, maar de streamer doet wat anders. Uiteraard is dit een probleem dat ontstaat als je ‘nieuwe features’ in een latere versie uitrolt die een streamer fabrikant moet verpakken in een eigen firmware update. Maar je bent als streamer eigenaar en Spotify gebruiker wel in de aap gelogeerd als de fabrikant geen actie onderneemt.
Met de Volumio Primo kan ik vanuit de originele Spotify app op mijn telefoon naar de Primo streamen. Omzeil ik dan dit probleem?
Hebben jullie ook verschil gehoord tussen streamen vanuit android en PC? Daar las ik ook iets over op een forum.
Ik heb op mijn Oppo (Android) telefoon de Spotify-app gebruikt in deze review; daar kwam hetzelfde geluidsbeeld uit als omschreven, En de issues die Martijn noemt maken het nog ingewikkelder.