Metingen en conclusie
Inhoud
Natuurlijk hebben we de Grimm MU2 ook even gemeten. Nu zijn deze metingen nog niet helemaal compleet, omdat we nog geen jittermeting hebben gedaan. Er is wel een meetpunt in de Grimm MU2, maar onze R&S-probe bleek niet goed genoeg. We hopen binnenkort de jittermetingen toe te kunnen voegen.
Ruismetingen Grimm MU2
We hebben zowel de ruis uit de ethernetpoort als uit de voeding gemeten. De ethernetpoort is mooi schoon. Geen gekke dingen daar. De schakelende voeding is zeker niet smerig met een ruisvloer van rond de -110 dBu, maar we zien wel in het laagfrequente deel wat ruis. Wat deze piekjes bij 55 KHz (-79 dBu) en 110 KHz (-104 dBu) veroorzaakt, weten we niet precies. Het lekt zeker niet door naar de analoge uitgangen, anders hadden we het daar zeker terug gezien.
Lineairiteit en ruis Grimm MU2
D/A-converter
We hadden al een vermoeden dat deze Grimm MU2 goed zou scoren. We zien een mooi lineair gedrag en keurige ruis- en vervormingswaarden. De lineairiteitsmeting laat zien dat vanaf -130dB de MU2 oppakt. Heel veel lager komt de Prism ook niet, dus het kan goed dat de MU2 dieper kan, maar dat we het gewoonweg niet kunnen meten met onze Prism dScope.
De frequentierespons is kaarsrecht tot 40 kHz waarna we wat rolloff zien. Bij 60 KHz zien we -1.3 dB ongeveer.
Als we kijken naar dynamic range, zien we 108 dB ongeveer (107.7). Dat komt – schatten we in – met name door de stijging in ruis vanaf 200 Hz tot 10 Hz. Apart aarden aan de Prism had geen invloed op deze meting. Deze stijging – als die correct gemeten is – heeft invloed op het dynamisch bereik, schatten we in.
NB: Grimm heeft laten weten dat de output geen condensator heeft en dat ze een kleine dc-offset accepteren. Dat verklaart ook dat in andere metingen met meer middeling deze stijging weg is.
Bij de noise & interference test zien we – omdat deze middelt – dat de ruis ook daar wat stijgt richting het laag: van bijna -140dB naar -130dB, wat echt keurige waarden zijn trouwens. Zeker gezien het feit dat de Grimm MU2 ook computers intern heeft verwerkt! Deze hoogfrequente onderdelen, geven ook ruis af. Het feit dat we deze nergens terug zien, is indrukwekkend.
In een andere ruistest zien we gelijke waarden als de noise / interference test. Een ruisvloer van ongeveer -140dB en bij 10Hz zo’n -130dB. Dat lijken dus wel correcte waarden.
Als we vervolgens kijken naar vervormingsmetingen, zien we alleen maar keurige waarden. Zowel meting op amplitude (luidheid) als frequentie is keurig in orde. Kortom: Grimm heeft zijn huiswerk gedaan.
Pre-amp
Als we vervolgens kijken naar de analoge pre-amp, dan zijn we vooral geïnteresseerd in de respons en fase. De noisefloor hebben we immers al gemeten via de digitale tests. Die zweeft in onze metingen rond de -130dB.
De kanaalscheiding is rond de 108 dB als we analoog ingaan en weer analoog uit. Dat zijn nette waarden waar menig eindversterker boven zit. Geen zwakke schakel hier dus!
Respons en fase is ook dik in orde: we zien minder dan 1dB rolloff bij 70 KHz. Dat wijst op veel bandbreedte binnen deze MU2. Fase is 8 graden bij 20 KHz. Dat is prima onder controle dus. We hadden niet anders verwacht.
Valt me toch wel op als men luistert met de ogen … Weet nog , jaren geleden hield Guido T een lezing over EMI , EMc invloed op PCB’s .. hoe mooier voor t oog… Daar hebben electronen en magnetische velden geen boodschap aan. . Condensatoren moeten zo dicht mogelijk bij het te ontkoppelen component .en mooi rangschikken , staat leuk , voor de een houtje touwtje , voor de ander , technisch het best mogelijke .. Persoonlijk hoor ik t meest met mn ogen dicht Alle respect voor de broeders Grimm !
Mooie review, ultra high end, altijd leuk om te lezen. Graag een vergelijkende test met de Auralic VEGA G3 en Aurender AP20 😀
De MU2 moet toch echt weer terug. En voor die tijd gaan we dit niet zomaar kunnen opzetten.
Dag Jaap,
Ik meen me te herinneren dat je in het verleden ook een positief oordeel had over de Apex upgrade van de Ring DAC van dCS. Kun je iets zeggen over de kwaliteit van de MU2 in vergelijking met bekende DAC merken zoals dCS en MSB?
Dank en groet,
Marcel
Helaas. Ik heb geen A / B test gedaan met een andere dac dan de Pasithea. Ik heb geen Apex gehad. Wel een gewone Bartok. En in andere tests ook wel een Rossini. Erg mooi ook.
En in vergelijk met een pasithea en de mu2. Kun je wat zeggen over de verschillen in dq
Sq bedoel ik 🙁
Dat staat in de review.
Conclusie stond er redelijk duidelijk in idd 😂 Had zelf een Pasithea, en die speelt heel muzikaal, prachtig ook met Redbook materiaal en fantastisch met stemmen die mooi in de ruimte staan. De MU2 is net als de Pasithea niet heel upfront maar gaat qua ruimtelijkheid vele malen verder. Vooral de natuurlijkheid en samenhang is daarbij opvallend. Bijna levensecht. Waar ik de Pasithea op mijn voorversterker had omdat ik anders wat ‘smeuigheid en drive’ miste, is daar bij de MU2 geen sprake van. Daar maakte ik juist stappen vooruit door de voorversterker van de MU2 te gebruiken met behoud van een enorme transparantie. Gewoon een fantastisch apparaat wat in zijn eentje met gemak in staat is om streamers/DAC/voorversterker van €40k+ de das om te doen, maar vooral urenlang en dagen achtereen luisterplezier te bieden. En perfecte integratie met ROON waarbij het super is dat je volume op afstand kan regelen vanuit ROON.
Heel herkenbaar!
Daar was ik naar op zoek. Dank je wel.
Dank voor de mooie review. Hebbde MU2 nu 4 weken in gebruik en kan het niet anders dan volledig eens zijn met jullie enthousiasme.
Wat de i3 NUC betreft, voor zover ik weet een bewust keuze om een fanless ontwerp te gebruiken wat minimaal interfereerd met het muzieksignaal. Goede keuze wat mij betreft.
En aangezien ik echt geen verschil meer kan horen tussen content van streaming diensten of mijn eigen files op de SSD zou bij (te) grote bibliotheken mijn aanbeveling zijn om enkel de muziek op de SSD te zetten die je via Qobuz/Tidal niet beschikbaar hebt.
Ik zat inderdaad net te denken! Een i3 is gemakkelijk passief te koelen.
En DSP hoef je echt niet in te zetten met de M2
Nee. Zeker niet!
Ok. Het klinkt dus niet beter dan je lokale files ? Dan staat de cd (voor mij) nog bovenaan. En kan ik het niet rechtvaardigen om zo extreem veel geld uit te geven voor een streamer.
Verder wel een mooie recensie. Vind het alleen jammer dat met grimm alles zo om Roon draait. Ik wil dat helemaal niet. Waarom komt er geen app a la Auralic of lumin…….
Even een kleine opmerking , wat mij altijd al een beetje tegenviel in de Grimm MU1 en nu in de MU2 dat er gekozen voor een Roon server met een I3 processor en 8gb intern geheugen. Het minimale wat Roon aanraadt. Voor mensen met een grotere bibliotheek is dan de enigste oplossing om Roon server extern te draaien, voor een apparaat van deze prijsklasse toch wel een tegenvaller. En even wat mierenne…., de opbouw ziet er nog steeds een beetje houtje touwtje uit. Maar zeker een begerenswaardig apparaat. Gr Rinko
Dag Rinko,
Ik heb Roon op een Celeron gedraaid zonder enig probleem. Op kantoor draait hij op een virtuele machine met 4 cores en 8GB. Geen enkel probleem met 10 zones. Juist: 10 zones. Kortom: een Core i3 is ruim voldoende voor alle scenario’s die ik kan bedenken.
Over de layout en opbouw kan ik alleen maar zeggen: ik zie geen houtje touwtje…
Hi Jaap,
Virtual machine met 4 cores en 8gb mem is wel erg vaag, als de onderliggende hardware een hele dikke xeon processor is met hyper-threading en knetter snel ddr5 ecc memory dan geloof ik dat je daar prima Roon op kan draaien helemaal als je de resources van de virtual machine exclusief reserveert op de cpu en memory.
Verder top review.
Mvg Richard
Dat begrijp ik Richard. Maar nee: zo dik is die server niet. Het is een Xeon E5-2699C V4 op 2.2 GHz met DDR4 ECC.
Het zijn 4 hyper threaded cores die ik heb toegewezen aan een Ubuntu server waarop Roon Core draait. De VM draait wel op een SSD. Anders is zo’n VM niet vooruit te schoppen, aangezien deze anders de gewone HDD’s zou delen met andere processen.
Het gaat er meer om dat mensen moeten snappen dat je met een Core i3 gewoon prima kan werken. Ook met meerdere zones en zelfs als je gaat processen.
Ik heb zelf wat problemen gehad met een Intel i3 nuc met Roon , het systeem werd heel traag en zoeken duurde erg lang , probleem voorgelegd aan Roon en die gaven aan dat mijn muziek bibliotheek erg groot was en rade mijn aan een Intel i7 met 16gb geheugen te gebruiken . Na die overstap geen problemen meer .
Hoe groot is je bibliotheek? En draaide je Roon Rock?
Ja ik draaide Roon Rock , ik had toen rond de 95000 nummers , hoeveelheid albums weet ik niet meer, niet alles in hoge kwaliteit, dus dacht ik dat het geen kwaad kon . En sinds ik de cd speler weer regelmatig gebruik en ik jullie advies om de kringloop winkel eens te bezoeken, is de collectie aardig wat gestegen 😜, dat gaat met de Intel i7 nuc nu prima 👌.
Goed zo! Fijn dat het allemaal werkt! Geniet ervan.
Houtje touwtje gaat wat ver. Maar eerlijk is eerlijk, zet de MU1/MU2 naast een component van bijvoorbeeld Esoteric, Luxman, Pass Labs etc. en kom ik wel tot de conclusie dat materiaalgebruik en afwerking niet de sterkste kant is van Grimm.
Verder niets dan lof voor de techniek en innovatie van Grimm Audio in de laatste jaren.
Ik heb het apparaat naast Pass Labs zien staan. Wat had ik moeten zien?
Nou ja, kijk bijvoorbeeld naar de pootjes waarop het apparaat staat, de wijze waarop het merk is verwerkt op het frontpaneel, de materiaalkeuze voor de behuizing (zo’n RVS-front van Pass Labs is toch een stuk mooier naar mijn mening) en de wijze waarop het touchscreen is verzonken in het front (kijk bijvoorbeeld naar Aurender die dit een stuk fraaier doet).
Blijft natuurlijk allemaal persoonlijk, maar voor mij is het wel echt iets wat ik meeneem als ik een component aanschaf.
Je moet het denk ik bij Grimm navragen, maar ik vermoed dat het geen ‘bezuinigingsdrang’ is, maar een bewuste keuze, om de hoeveelheid elektrische noise van de CPU te beperken. Ik herinner een interessante podcast van John Darko met de ontwerper van Antipodes, die prijzige muziekservers bouwt, over processing power en streaming en de trade-offs die je daarin moet maken.