Inleiding
Inhoud
Het was voor ons wel één van de highlights van de High End Munchen 2023: de introductie van de Grimm MU2. We konden dan ook niet wachten totdat we er zelf eentje in handen hadden om goed te beluisteren. Valt het tegen na alle ‘high hopes’? Nou… dat antwoord weet u al. Maar dat neemt niet weg dat we graag wat dieper ingaan op dit mooie apparaat.
Een paar jaar terug heeft Grimm de MU1 geïntroduceerd. Dat was een behoorlijk ‘disrupting’ apparaat. Het is een streamer mét Roon-core (of server) en als kers op de taart: verregaande upsampling van het digitale signaal, waardoor de d/a-converter erachter het een stuk gemakkelijker krijgt. Het resultaat: een natuurlijkere weergave van muziek. Door de uitstekende klankeigenschappen belandde de Grimm MU1 in menig referentiesysteem. En terecht.
Grimm MU2
De Grimm MU2 is niet de opvolger van de MU1. Het is een aanvullend product voor wie niet wil werken met een losse d/a-converter. De Grimm MU2 is een streamer met dezelfde Roon-core als in de MU1 én nu ook een ingebouwde d/a-converter. Een heel bijzondere converter, waarover straks meer.
Maar hier stopt het niet. De MU2 heeft namelijk ook een analoge voorversterker met analoge volumeregeling. En het heeft nog een hoofdtelefoonversterker. Dit signaalpad is ook volledig analoog: geen analoog naar digitaal conversie of andere DSP-achtige omzettingen: er gaat gewoon een relais om wat het signaalpad zo kort mogelijk houdt.
Dan de prijs voor al dit moois: 18000 Euro. Ja: veel geld. Daar zullen we het over eens zijn. Maar besef dat u niet alleen een streamer aanschaft, maar ook een Roon-core (helaas is de licentie niet inbegrepen; dat hadden we wel sympathiek gevonden), top-of-the bill d/a-converter, een hoofdtelefoonversterker én een prachtige analoge voorversterker. Al met al is de MU2 een heel interessante package deal!
Valt me toch wel op als men luistert met de ogen … Weet nog , jaren geleden hield Guido T een lezing over EMI , EMc invloed op PCB’s .. hoe mooier voor t oog… Daar hebben electronen en magnetische velden geen boodschap aan. . Condensatoren moeten zo dicht mogelijk bij het te ontkoppelen component .en mooi rangschikken , staat leuk , voor de een houtje touwtje , voor de ander , technisch het best mogelijke .. Persoonlijk hoor ik t meest met mn ogen dicht Alle respect voor de broeders Grimm !
Mooie review, ultra high end, altijd leuk om te lezen. Graag een vergelijkende test met de Auralic VEGA G3 en Aurender AP20 😀
De MU2 moet toch echt weer terug. En voor die tijd gaan we dit niet zomaar kunnen opzetten.
Dag Jaap,
Ik meen me te herinneren dat je in het verleden ook een positief oordeel had over de Apex upgrade van de Ring DAC van dCS. Kun je iets zeggen over de kwaliteit van de MU2 in vergelijking met bekende DAC merken zoals dCS en MSB?
Dank en groet,
Marcel
Helaas. Ik heb geen A / B test gedaan met een andere dac dan de Pasithea. Ik heb geen Apex gehad. Wel een gewone Bartok. En in andere tests ook wel een Rossini. Erg mooi ook.
En in vergelijk met een pasithea en de mu2. Kun je wat zeggen over de verschillen in dq
Sq bedoel ik 🙁
Dat staat in de review.
Conclusie stond er redelijk duidelijk in idd 😂 Had zelf een Pasithea, en die speelt heel muzikaal, prachtig ook met Redbook materiaal en fantastisch met stemmen die mooi in de ruimte staan. De MU2 is net als de Pasithea niet heel upfront maar gaat qua ruimtelijkheid vele malen verder. Vooral de natuurlijkheid en samenhang is daarbij opvallend. Bijna levensecht. Waar ik de Pasithea op mijn voorversterker had omdat ik anders wat ‘smeuigheid en drive’ miste, is daar bij de MU2 geen sprake van. Daar maakte ik juist stappen vooruit door de voorversterker van de MU2 te gebruiken met behoud van een enorme transparantie. Gewoon een fantastisch apparaat wat in zijn eentje met gemak in staat is om streamers/DAC/voorversterker van €40k+ de das om te doen, maar vooral urenlang en dagen achtereen luisterplezier te bieden. En perfecte integratie met ROON waarbij het super is dat je volume op afstand kan regelen vanuit ROON.
Heel herkenbaar!
Daar was ik naar op zoek. Dank je wel.
Dank voor de mooie review. Hebbde MU2 nu 4 weken in gebruik en kan het niet anders dan volledig eens zijn met jullie enthousiasme.
Wat de i3 NUC betreft, voor zover ik weet een bewust keuze om een fanless ontwerp te gebruiken wat minimaal interfereerd met het muzieksignaal. Goede keuze wat mij betreft.
En aangezien ik echt geen verschil meer kan horen tussen content van streaming diensten of mijn eigen files op de SSD zou bij (te) grote bibliotheken mijn aanbeveling zijn om enkel de muziek op de SSD te zetten die je via Qobuz/Tidal niet beschikbaar hebt.
Ik zat inderdaad net te denken! Een i3 is gemakkelijk passief te koelen.
En DSP hoef je echt niet in te zetten met de M2
Nee. Zeker niet!
Ok. Het klinkt dus niet beter dan je lokale files ? Dan staat de cd (voor mij) nog bovenaan. En kan ik het niet rechtvaardigen om zo extreem veel geld uit te geven voor een streamer.
Verder wel een mooie recensie. Vind het alleen jammer dat met grimm alles zo om Roon draait. Ik wil dat helemaal niet. Waarom komt er geen app a la Auralic of lumin…….
Even een kleine opmerking , wat mij altijd al een beetje tegenviel in de Grimm MU1 en nu in de MU2 dat er gekozen voor een Roon server met een I3 processor en 8gb intern geheugen. Het minimale wat Roon aanraadt. Voor mensen met een grotere bibliotheek is dan de enigste oplossing om Roon server extern te draaien, voor een apparaat van deze prijsklasse toch wel een tegenvaller. En even wat mierenne…., de opbouw ziet er nog steeds een beetje houtje touwtje uit. Maar zeker een begerenswaardig apparaat. Gr Rinko
Dag Rinko,
Ik heb Roon op een Celeron gedraaid zonder enig probleem. Op kantoor draait hij op een virtuele machine met 4 cores en 8GB. Geen enkel probleem met 10 zones. Juist: 10 zones. Kortom: een Core i3 is ruim voldoende voor alle scenario’s die ik kan bedenken.
Over de layout en opbouw kan ik alleen maar zeggen: ik zie geen houtje touwtje…
Hi Jaap,
Virtual machine met 4 cores en 8gb mem is wel erg vaag, als de onderliggende hardware een hele dikke xeon processor is met hyper-threading en knetter snel ddr5 ecc memory dan geloof ik dat je daar prima Roon op kan draaien helemaal als je de resources van de virtual machine exclusief reserveert op de cpu en memory.
Verder top review.
Mvg Richard
Dat begrijp ik Richard. Maar nee: zo dik is die server niet. Het is een Xeon E5-2699C V4 op 2.2 GHz met DDR4 ECC.
Het zijn 4 hyper threaded cores die ik heb toegewezen aan een Ubuntu server waarop Roon Core draait. De VM draait wel op een SSD. Anders is zo’n VM niet vooruit te schoppen, aangezien deze anders de gewone HDD’s zou delen met andere processen.
Het gaat er meer om dat mensen moeten snappen dat je met een Core i3 gewoon prima kan werken. Ook met meerdere zones en zelfs als je gaat processen.
Ik heb zelf wat problemen gehad met een Intel i3 nuc met Roon , het systeem werd heel traag en zoeken duurde erg lang , probleem voorgelegd aan Roon en die gaven aan dat mijn muziek bibliotheek erg groot was en rade mijn aan een Intel i7 met 16gb geheugen te gebruiken . Na die overstap geen problemen meer .
Hoe groot is je bibliotheek? En draaide je Roon Rock?
Ja ik draaide Roon Rock , ik had toen rond de 95000 nummers , hoeveelheid albums weet ik niet meer, niet alles in hoge kwaliteit, dus dacht ik dat het geen kwaad kon . En sinds ik de cd speler weer regelmatig gebruik en ik jullie advies om de kringloop winkel eens te bezoeken, is de collectie aardig wat gestegen 😜, dat gaat met de Intel i7 nuc nu prima 👌.
Goed zo! Fijn dat het allemaal werkt! Geniet ervan.
Houtje touwtje gaat wat ver. Maar eerlijk is eerlijk, zet de MU1/MU2 naast een component van bijvoorbeeld Esoteric, Luxman, Pass Labs etc. en kom ik wel tot de conclusie dat materiaalgebruik en afwerking niet de sterkste kant is van Grimm.
Verder niets dan lof voor de techniek en innovatie van Grimm Audio in de laatste jaren.
Ik heb het apparaat naast Pass Labs zien staan. Wat had ik moeten zien?
Nou ja, kijk bijvoorbeeld naar de pootjes waarop het apparaat staat, de wijze waarop het merk is verwerkt op het frontpaneel, de materiaalkeuze voor de behuizing (zo’n RVS-front van Pass Labs is toch een stuk mooier naar mijn mening) en de wijze waarop het touchscreen is verzonken in het front (kijk bijvoorbeeld naar Aurender die dit een stuk fraaier doet).
Blijft natuurlijk allemaal persoonlijk, maar voor mij is het wel echt iets wat ik meeneem als ik een component aanschaf.
Je moet het denk ik bij Grimm navragen, maar ik vermoed dat het geen ‘bezuinigingsdrang’ is, maar een bewuste keuze, om de hoeveelheid elektrische noise van de CPU te beperken. Ik herinner een interessante podcast van John Darko met de ontwerper van Antipodes, die prijzige muziekservers bouwt, over processing power en streaming en de trade-offs die je daarin moet maken.