Inleiding
Inhoud
T+A: niet direct een merk wat we veel in handen hebben gehad de afgelopen jaren. Het Duitse bedrijf heeft echter een interessante line-up van dacs, versterkers en alles-in-één oplossingen. Kortom: we hebben eens aan de bel getrokken. Kort daarna valt de T+A DAC8 DSD op de deurmat. Een converter die zowel PCM als DSD native kan decoderen. Interessant!
Dacs hebben een vreemde geschiedenis doorgemaakt. Ze zijn een tijd heel populair geweest. Met name als ‘upgrade’ van oudere cd-spelers. Totdat cd-spelers zo goed werden dat een externe converter geen zin had. Een tiental jaren later is daar ineens usb-audio. En ‘boem!’: daar is de opkomst van dacs weer. En nu DSD en high-res audio ineens hot is, zien we een trend ontstaan waarbij hogere cijfers zogenaamd beter zijn. Gelukkig zijn er ook fabrikanten die het gewoon écht serieus aanpakken.
Klein kastje
Hoewel er heel wat mogelijkheden en connecties op de T+A-DAC8 DSD aanwezig zijn, is het kastje klein gehouden. Achterop treffen we onder meer aan: single ended en gebalanceerd uit, een digitale uitgang, vier keer coaxiaal in, optisch in, bnc in (die zien we niet zo vaak!) aes digitaal en usb. Tevens nog een ethernet-ingang, maar die is voor andere doeleinden dan streaming. We kunnen wel stellen dat het een heel compleet arsenaal aan in- en uitgangen is!
Voorop de compacte unit, treffen we niet heel veel knoppen aan. Dat komt doordat T+A sommige inputs heeft gecombineerd. Denk aan spdif 1 t/m 4: die zitten onder twee knopjes. Ook Optisch en BNC en AES en USB. Handig? Nou ja: het werkt. Behalve het bedienen van de ingangen, zien we ook nog knopjes voor filters en andere tweaks. We zijn geen fan van deze opties, omdat het ook voor ‘keuze-stress’ kan zorgen: welke stand is de beste? Je blijft klooien. Dus beter zien we dat deze weggewerkt zitten in een menu, als ze er al op moeten.
Het display is wat klein, maar voor ons op een paar meter nog te lezen. Daarnaast: we betwijfelen wie nu echt geïnteresseerd is in de tekst op dat display. Al is het grappig om te zien wat voor sampling-rate er soms in komt.
Tenslotte de hoofdtelefoonuitgang. Een leuk extraatje. Intern zien we overigens een Texas 6120A2 headphone verstekerchipje. Prima chipje, maar niet super bijzonder.
Twee dacs in één
Bijzonder aan de T+A is natuurlijk de dubbele dac. Er is een aparte dac voor DSD en een aparte dac voor PCM. Ook dat zien we niet heel vaak. Er zijn talloze discussies over bepaalde dac-chips die zogenaamd native DSD en PCM kunnen. Feit is: er is écht maar een hand vol die dat klaar speelt. En dan moeten ze ook nog precies op de juiste manier geïmplementeerd zijn, anders werkt het alsnog niet.
T+A heeft naar zeggen – er zit een sticker op de chips, dus we kunnen ze niet lezen – zijn eigen dacs gemaakt. Twee stuks in geval van de DAC8 DSD. We gokken dat deze dacs aangestuurd worden door een centrale FPGA die al het verkeer regelt in de converter. Rechts op het board zien we een DSP-chip met een prominente sticker: DSD/PCM V1.21. Dat deze chip is een socket gedrukt zit, doet ons vermoeden dat er meerdere versies zijn. En dat deze dac in de toekomst ook nog weleens uitgebreid kan worden…
Als we de specs even bij de hand pakken, zien we dat T+A in feite vier PCM dacs per kanaal gebruikt (double differential, quadruple converter met vier dacs per kanaal). De chip ondersteunt tot 32 bit / 384 kHz. Er zijn aparte clocks voor 44,1 en 48 kHz en meervouden daarvan. DSD gaat tot maar liefst DSD 512; de hoogste sampling rate die nu beschikbaar is.
Het is logisch, maar we zeggen het toch even: DSD afspelen gaat alleen via de usb-ingang (hier de driver voor de usb-input). Zorg er dus voor dat u een degelijke muziekspeler (JRiver, Kodi, Audirvana, Pure of wat u ook graag gebruikt) en een fatsoenlijke kabel hebt als u die set-up gaat gebruiken. Check tevens of deze speler native DSD ondersteunt.
Wat mij inmiddels na de aanschaf van deze DAC wel stoort is dat, wanneer er een DSD bestand na een PCM bestand wordt gespeeld er een duidelijke schakelklik (relais) is te horen en dat je de eerst twee a drie maten van de muziek mist…
Soms hoor je het relais zelfs enkele malen klikken voordat de muziek begint. Dan duur het nóg langer voordat je muziek te horen krijgt en mis je nóg meer van het intro…..
Vermoedelijk de tol die betaald wordt voor de twee aparte circuits voor PCM en DSD.
Ook wanneer je tijdens het afspelen van een DSD album een nummer overslaat wordt er wederom geschakeld alvorens het volgende nummer begint.
Zou mij een ding waard zijn wanneer T+A dit zou oplossen.
firmware update?)
Jep… de DAC moet schakelen en vervolgens de juiste klok erop zetten. Dat gaat eigenlijk nooit zonder kliks en opnieuw locken.
Beste Jaap,
Dank voor de review.
Ik ben erg benieuwd hoe de T+A DAC 8 DSD zich verhoudt tot de Auralic Vega.
Ik lees op diverse fora dat de T+A de Vega “wegspeelt” maar ik vraag me af of dat niet ligt aan het gebruik van naar met HQ-player 512DSD ge-upsampelde bestanden, in plaats van aan de machine zelf.
Alvast dank voor een reactie.
Vriendelijke groet,
Martin
hallo allemaal. Leuke test. Ik kan melden dat de DA converteren die gebruikt worden niet door T+A zelf ontwikkeld zijn ( er zijn maar zeer weinig bedrijven die dat kunnen) maar Texas Instruments / Burr Brown PCM 1795 chips. dat zijn feitelijk. 2 Kanaalstraat 32 bits converters, relatief oud (paar jaar op de markt) maar wel erg goed.
Ik heb de “oude” DAC 8 gehad en zeer tevreden over. Intussen ingeruild (in Duitsland) voor een MP 2000R van T+A, die ook een streamer en cd speler is, met high voltage techniek uit de referentie HV serie. Klinkt werkelijk fenomenaal.
Groetjes aan alle audio enthousiasten!
Beste Andre,
Wat betreft de PCM converters heb je helemaal gelijk, dat geeft T+A ook gewoon zelf aan. Maar…de 1-bits converters voor DSD bestanden zijn wel degelijk door T+A zelf ontwikkeld.
Gisteren was het dan zover. Na ontkoppelen van de Zodiac Platinum DSD DAC eerst de beurd aan de kleine Mytek Brooklyn om zijn kunsten te vertonen. Leuke DAC met dito geluid, maar niet echt verrassend. Hij do9et keurig wat hij moet doen met de Auralic Aries als bron en muziek van Tidal HiFi. Goed, maar zeker niet spectaculair voor een prijs van 2 mille, wellicht dat je daar toch echt MQA materiaal voor moet gebruiken. Op naar de veel besproken T+A DAC 8 DSD, dat was feest! Zelfde setup, zelfde muziekstukken. Briljant! Geluid was veel meer open in de breedte als in de diepte met een fantastische dynamiek. Een verfijning die ik nog niet eerder uit een DAC met Preamp heb mogen horen. De voorkeur ging direct uit naar het Bezier filter type 2. De keuze was dus snel gemaakt, met 10 dagen levertijd dan mag ik mij de nieuwe eigenaar noemen. In een woord een TOP Dac. Gefeliciteerd T+A, nu nog en bijpassende audiostreamer cq streamingbridge, hoewel ik zeer tevreden ben over de Aries.
Beste Marc, je had dus helemaal gelijk met je toelichting! Dank daarvoor.
Rest mij nog mijn complimenten te geven aan de ‘The HiFi studio Number One’ Leiden voor het enthousiasme en geduld waarmee de demo tot stand kwam: CHAPEAU! Deze was tot in puntjes verzorgd.
Leuk dat je dat nog even laat weten!
Waarom krijg ik geen reactie van Marc. Ik stel heel netjes een simpele praktische vraag, die nog nooit iemand beantwoord heeft.
“Ik weet het niet” zou ook een duidelijk en eerlijk antwoord kunnen zijn.
Ik weet het in ieder geval helemaal niet dus een expert kan hier toch wel zijn licht over laten schijnen, hoop ik?
Vriendelijke groeten,
Frans Gommers
Beste Frans,
Dat komt omdat mijn reactie onder jouw vraag staat. Daarnaast zitten we niet de hele dag Alpha Audio te checken op reacties.
Leuk om weer eens wat van T+A te zien. Maakten vroeger zeer fraaie transmissielijn luidsprekers. Zie dat ze dat nog steeds doen – kunnen jullie niet eens een setje Criterion 110s testen? 🙂
Wat betreft de opmerkingen over de tekst in de display; Die vind ik zeker wel interessant.
Tijdens de set-up van de diverse DAC’s die ik thuis heb mogen beluisteren kwam het voor dat het display een andere (lagere) samplingrate toonde dan de eigenlijke samplingrate van het gespeelde werk.
Dat was dan een overduidelijk teken dat de benodigde driver niet correct was geïnstalleerd.
Dit probleem kom je niet tegen bij een MAC systeem, maar wel wanneer je een Player onder Windows gebruikt.
Verder zou het wellicht een goed idee zijn om te zorgen voor wat DSD files wanneer je als ‘tester’ serieus genomen wilt worden.
Ik koop regelmatig DSD files via de sites van nativedsd.com en van ons ‘eigen’ Channel Classics en daar zijn echt heel veel albums te koop die zeer de moeite waard zijn…
Dag Henri,
Maar even een antwoord op je beide punten. Het display kan je natuurlijk prima aflezen als je bezig bent met de installatie. Dan zit je er doorgaans dichter bij. Als de driver goed staat en je hebt je testjes gedaan – is het bitperfect, kloppen de inputs, etc – dan maakt het toch niet heel veel meer uit. Ach: persoonlijk puntje.
Dan over DSD-files. Waarom zou ik een hele bibliotheek aanschaffen als ik al testfiles heb die ik kan vergelijken met de PCM-versies? Het is niet veel – dat geef ik aan – maar genoeg. Daarnaast houd ik niet van de genres die uit komen op DSD. Ik heb een paar albums van native-dsd gekregen en aangeschaft. Samen met de 2L files vind ik dat genoeg om mee te kunnen testen. De opnames zijn super. En ik heb de bijbehorende PCM-versies.
Dan over APE. Wat heeft dat met de ondersteuning van de DAC te maken? Ik denk dat je even in de war bent. De DAC8 DSD is geen streamer en staat dus helemaal los van ondersteunde files. Dat moet de mediaplayer doen. Bijvoorbeeld JRiver, Kodi of welke je ook fijn vindt. In de DAC8 DSD zit geen mediaplayer.
Het is wel degelijk nodig dat ook de DAC de APE files ondersteunt.
Vergelijk maar eens de specs. van diverse DAC’s of APE wordt ondersteund.
Ik heb met foobar2000 APE afgespeeld bij DAC’s waarbij APE ondersteuning niet in de specs. stond en dat lukt dan ook echt niet.
Bijv. Auralic Vega ondersteunt APE en daarmee kan ik al mijn APE bestanden inderdaad afspelen.
Fabrikanten geven toch niet zomaar aan of hun DAC APE, FLAC, ALAC en wat al niet meer ondersteunt?
Ik zou zeggen; Ga zelf eens war experimenteren en je zult ontdekken dat ik beslist niet in de war ben….
Beste Henri,
Ik ben echt niet in de war hoor. Ik heb 1001 dacs getest. Met en zonder USB. Met en zonder DSD support. De player moet bestanden ondersteunen. Die decodeert namelijk de bestanden en stuurt vervolgens een gewone, digitale stream naar de DAC. Dat kan over USB, dat kan over coax, AES of voor mijn part optisch. De ontvangende kant decodeert helemaal niets. Tenzij het DOP is. Dat is weer een ander verhaal.
Henri, volgens mij ben je nu weer in de war ;), nu met de Auralic Aries. Die kan APE verwerken. Een Dac doet echt niets anders dan een digitaal signaal analoog maken. Zo’n signaal ontstaat dus na decodering van bestanden, waaronder APE, en is een taak van de software in de ‘streamer’ zoals de Aries. Conclusie: je had gewoon de DAC8 kunnen kopen.
Mee eens! Voor zover mijn kennis rijkt heeft alleen het MQA format speciale microprocessors in de DAC nodig om volledig tot zijn recht te komen bv zoals in de Mytek Brooklyn. Daarentegen kunnen alle DAC’s MQA weergeven in ‘Redbook’ format, wat volgens diverse artikelen dan wel beter klinkt dan het CD-format, maar wat dan geen high-res is natuurlijk.
Of het wachten op MQA loont is inmiddels de vraag… Maar wellicht kan Jaap daar nog iets over zeggen!
Het loont naar mijn mening zeker de moeite om te wachten op MQA. Echter: de vraag is hoe de hardware zich gaat ontwikkelen, zodat elke streamer op elke dac gaat werken. Nu is het zo dat MQA niet zomaar via spdif of i2s naar buiten kan komen om vervolgens in een externe dac te worden omgezet. Dan is het nog steeds gewoon ‘redbook’ of gewoon high res. Dit waarschijnlijk vanwege copyright. Er gaat wel een oplossing komen, heb ik begrepen. Maar ja: wanneer.
Toch vreemd dan dat het mij niet is gelukt om APE bestanden te spelen met DAC’s die ook volgens de specs. geen APE ondersteunen….
Ik heb altijd foobar2000 gebruikt en alleen Aurelic en Aurender speelden de APE bestanden!
Hebben jullie dit zelf al getest in de praktijk?
Ik ben heel benieuwd…
Beste Frank,
Ik had het over de Aurelic Vega, niet over de Aries…
Henri, dat was me wel duidelijk. Was meer als een kwinkslag bedoeld omdat in mijn beleving een Dac niet zozeer bepaald welk bestandsformaat het kan afspelen. Ook zie ik geen specs op de Auralic site waaruit dit blijkt voor de Vega, behalve DSD. Blijft vreemd natuurlijk dat het bij jou Dac afhankelijk is. Heb je al eens andere APE players geprobeerd met Dac’s die het bij jou niet doen? Kan het met de plugin in foobar te maken hebben?
‘@ Frank & Jaap,
Een late reactie;
Inmiddels heb ik deze DAC 8 DSD gekocht!
Probleem bleek bij mij in de driver software te zitten: na het beluisteren van zo’n 7 verschillende DAC’s en het installeren van de bijbehorende drivers bleken er conflicterende drivers op mijn laptop te staan.
Na een schone installatie van foobar2000 en de drivers van de T+A DAC 8 DSD werkte alles als een zonnetje!
Wifimedia in Arnhem had zowel de Auralic Vega als de T+A DAC op de plank staan waardoor ik ze naast elkaar thuis heb kunnen beluisteren.
Ik heb lang getwijfeld, maar de DAC 8 won het op ruimtelijkheid. De T+A lijkt ook iets meer présence in het hoog te hebben waardoor e.e.a. wat levendiger klinkt. (is overigens niet voor alle opnamen top…)
Uiteindelijk is de Aurelic dus teruggegaan naar Wifimedia en de T+A is er gekocht……
Een fijne combinatie met de Luxman voor- en eindversterker en de B&W 802 speakers!
Beste Jaap,
Wanneer de ontvangende kant helemaal niets decodeert, waarom zou dan niet elke DAC DSD ondersteunen?
Ik heb pasgeleden een North Star in huis gehad en die speelde toch echt geen APE.
Via de importeur is er overleg geweest met dte fabrikant en die zijn nu bezig met een firmware update zodat APE wél ondersteund gaat worden.
Zij sturen mij dan een North Star Supremo om e.e.a. uit te testen.
Ook de twee modellen Luxman die ik heb geprobeerd speelden geen APE bestanden.
Het lijkt mij ook dat fabrikanten niet voor niets in de specificaties vermelden welke formaten worden ondersteund?
Ik zou zeggen; Vraag eens na bij importeurs van DAC’s en probeer eens zelf uit…
In het artikel staat te lezen dat deze DAC vrijwel alles afspeelt. Dat is wat te algemeen gesteld; ik vind het een groot hiaat dat ‘Monkey Audio’, oftewel APE bestanden niet worden ondersteund.
APE bestanden zijn net als de open source FLAC bestanden vrij te gebruiken, dus ik snap niet dat APE niet wordt ondersteund.
Erg jammer, want ik heb de DAC 8 net na zijn verschijning bij een dealer inVenlo mogen beluisteren en vond hem erg fraai klinken.
De reden dat ik hem niet heb gekocht is het ontbreken van de ondersteuning van APE.
Erg jammer dat er wel een koptelefoonaansluiting is toegevoegd ten opzichte van zijn voorganger, waar aan ik absoluut geen behoefte heb, maar dat APE ondersteuning, die ik persé wil hebben, ontbreekt…
DACs kunnen PCM en/of DSD converteren.
Typische computer audio formaten als APE, FLAC, WAV, MP3 kennen ze niet.
Kan het zijn dat je streamers die wel/niet bepaalde file formats ondersteunen en DACs door elkaar haalt?
Hallo Vincent,
Ik heb altijd foobar2000 gebruikt met de Monkey Audio plug-in.
Auralic Vega en Aurender waren de enige twee DAC’s die de APE bestanden speelden. Bij alle andere DAC’s bleef het muisstil….
Beste Marc,
Fijn dat ik dit aan U kan vragen. Ik heb namelijk al een (tube) preamp van Mc Intosh. Nu hebben veel DAC’s, waar ik een oogje op heb, een ingebouwde preamp, zoals ook deze T+A Dac. Kan ik deze DAC gewoon op de analoge ingangen van de Mc Intosh aansluiten zonder gedoe met attenuation, als dat het juiste woord is?. Met andere woorden, is het signaal niet te sterk voor een preamp ingang? Komt er geen vervorming van het signaal?
Ik heb ook hier weer veel goeds gelezen over de nieuwe T+A Dac evenals in andere besprekingen. Dus mag ik toch wel veronderstellen dat dit een top product is. Proficiat!!.
O ja, kan ik met de afstandsbediening ook mijn T+A sacd speler de D 10 2 (ook zo iets moois) bedienen?
Veel dank voor het lezen,
Frans Gommers
Beste Frans,
Je kunt de DAC 8 DSD zowel op Fixed (vast uitgangssignaal) als Variable (variabel uitgangssignaal) zetten. Je kunt de uitgang van de DAC 8 gewoon op de ingang van je Macintosh zetten zonder gevaar voor oversturing. Ik zou in dat geval wel kiezen voor de Fixed uitgang anders heb je een dubbele volumeregeling in je signaal.
De remote van de DAC 8 DSD kan alleen het apparaat zelf bedienen, geen andere T+A apparatuur.
Beste Marc,
Oeps, een beetje te snel gereageerd. Sorry en bedankt. Die “fixed” uitgang is instelbaar met de afstandsbediening neem ik aan?
Fijne dag,
Frans Gommers
Hoi Frans,
Dat klopt, die is met de afstandsbediening te regelen.
Ik kan deze DAC nog niet beoordelen. Woensdag krijg ik thuis een demo van deze T+A Dac 8 DSD en de Mytek Brooklyn. Ze gaan het opnemen tegen mijn Antelope Zodiac DSD Platinum DAC, ik ben zeer benieuwd! Vanwege mijn gebruik van actieve studio monitoren – Dynaudio BM15A li/re – is de preamp functie zeer belangrijk. Welke geteste DAC heeft geluidsmatig jullie voorkeur, de T+A of de Mytek? De T+A is in het Duitse blad Audio tot Referenz DAC uitgeroepen….;)
Beste Pim,
Als importeur van T+A in de Benelux willen we je graag meegeven dat de DAC 8 DSD een (meer dan) uitstekende volumeregeling heeft (Gasgevulde, vergulde relais) zoals die ook in de versterkers in de duurdere R-serie van T+A wordt gebruikt. Gaat perfect met actieve Dynaudio monitoren. En trouwens…het door T+A zelf ontwikkelde Bezier 2 filter heeft duidelijk onze voorkeur (en ja, de filterinstellingen maken echt een hoorbaar verschil). We zijn benieuwd naar jouw bevindingen.
groeten,
Marc Brekelmans
Dynaudio Benelux BV
Dank voor je reactie Marc,
T+A kennende zal dit zeker prima in orde zijn! De vraag is bij deze twee specifieke DAC’s: TO MQA OR NOT TO
Klinkt een tikje cryptisch, maar het fenomeen MQA blijft aan spoken of modderen zou je misschien kunnen zeggen. In de Duitse media lees je er hoegenaamd niets over, in de Engelse is het een ware hype. Wat moet een consument daar nu van vinden? Ik heb begrepen dat T+A een dergelijke ondersteuning voorlopig niet gaat realiseren, maar wellicht komt MQA ook nooit van de grond….
Dank voor het meedenken!
Hoi Pim,
De zeer weinige MQA files die ik ondertussen heb mogen beluisteren klonken zonder uitzondering erg goed, maar een vergelijk met niet MQA gecodeerde FLAC bestanden is lastig. Sowieso kan MQA op dit moment alleen geïmplementeerd worden op streamers met ingebouwde DAC, niet op losse DAC’s…al heeft Meridian pas geleden een MQA DAC uitgebracht. Je snapt het al, de toekomst van MQA is nog volstrekt onduidelijk en onoverzichtelijk.