AlphaVisit – De audio installatie van Joeri

Inleiding

Voor deze aflevering van de Alpha Visit gaat de reis naar Amsterdam West en ben ik op bezoek bij Joeri. Voor de vaste lezers een bekende naam, want hij is een van de enthousiaste reageerders op de artikelen van Alpha audio. We gaan eens kijken wat voor installatie er achter de naam schuilt.

Bij binnenkomst in de maisonnette staat Joeri te koken (ik mag mee eten!!) met een lekkere afspeellijst op de achtergrond, van de installatie zijn alleen de zelfbouwspeakers zichtbaar.

Ik kan het niet laten om deze meteen even te inspecteren, het zijn forse jongens, ze komen bij mij tot borsthoogte. Een driewegsysteem, de kast in een lichte trapezium vorm met de bas reflex poort aan de voorkant.

Ik herken de Acuton drivers voor het mid en het hoog, ze zijn strak afgewerkt in het wit. Ze staan aan weerszijden van een meubel waar waarschijnlijk de audiocomponenten in zitten verstopt, deze zullen later worden getoond.

Zelfbouw luidsprekers

Joeri heeft bijna altijd zelfbouwspeakers gehad. Alleen in den beginne, we spreken dan nog over de tienerjaren, had hij een Sony alles-in-één setje met bijpassende speakers, maar ook deze werden uit elkaar gehaald om te bekijken wat voor filter er in zat en hoe deze te verbeteren.

Zo ontdekte hij dat je met zelfbouw voor hetzelfde geld betere kwaliteit kon behalen dan met een setje uit de winkel. Ondanks deze fascinatie voor zelfbouw speakers zou hij zichzelf, tot een jaar of 5 geleden, geen audiofiel hebben genoemd.

Muziek is altijd belangrijk geweest is zijn leven, het was er gewoon altijd en tot zo’n 5 jaar geleden speelde hij tot tevredenheid met NAD voor- en eindversterker en Visaton VIB extra zelfbouw speakers. Na een bezoek bij een kennis die B&W 804’s had staan dacht hij: “nu heb ik het geld en nog goeie oren, dan wordt het tijd om eens te kijken wat ik zou kunnen bereiken met zelfbouw als ik echt mijn best ga doen.” Dat is eigenlijk het begin geweest van de audiofiele reis die tot de huidige installatie heeft geleid.

Ultieme luidspreker ontwerp

Er waren een aantal uitgangspunten; om het hele frequentiegebied goed te kunnen bedienen moest het minimaal een drieweg systeem zijn en omdat Joeri een liefhebber is van een goede bas, moest er een flink formaat woofer in (oppervlakte is hier nodig!). Het derde uitgangspunt was dat hij wilde werken met Accuton drivers. Sinds hij die had gehoord bij Speakerland in Oss was hij daarvan overtuigd.

Als basis werd er gekozen voor de Visaton VIB extra luidspreker kit. Deze speaker heeft de woofer bovenin de kast zitten, volgens de ontwerper is dit gunstig omdat de woofer dan ongeveer in het midden tussen het plafond en de vloer staat, waardoor je gelijkmatige reflecties van boven en onder krijgt.

Met het handboek voor de zelfbouwer “luidsprekers, fabels en feiten” van Romer en Schwamkrug, in de hand, is het ontwerp verder tot stand gekomen. De woofer is er één geworden van Audio Technologies. Bij deze fabrikant is het mogelijk om de driver naar eigen specificaties te laten fabriceren, bijvoorbeeld de lengte van de spreekspoel en het materiaal van de conus.

In samenspraak met Per Kaaning van AT hebben ze gekeken hoe het laag nog wat kon worden getweakt zonder afbreuk te doen aan de strakheid van de bas. Het is een 10 inch exemplaar geworden met een sandwich cone met alu coating. De kast is intern verstevigd voor optimale stijfheid en voor de mid unit is een aparte kast gemaakt waarbij geen enkele wand recht en/of hetzelfde is, dit om staande golven te voorkomen. En dat is niet eenvoudig, het heeft wel wat hersenbrekers gekost om iets te realiseren wat volledig naar wens was.

De Accuton units vereisen een goed wisselfilter omdat deze units alle tekortkomingen onverbiddelijk laten horen. Maar daar had hij al wat op verzonnen. Op de website van Ohm audio had hij eens wat gelezen over een zelfbouw ontwerp waarbij het wisselfilter was ontworpen door Tony Gee van TG Acoustics uit de Midden-Beemster.

TG Acoustics is gespecialiseerd in maatwerk voor alles wat met luidsprekerbouw te maken heeft. Joeri heeft de kasten en de units naar de Midden-Beemster gebracht, vervolgens zijn er metingen gedaan en drie ontwerpen voorgesteld. 1 ontwerp met een zo vlak mogelijk frequentiegebied, 1 ontwerp waarbij het accent ligt op het middengebied en 1 ontwerp waarbij het accent ligt op een hoge efficiency. Daarnaast worden de ontwerpen aangeboden in drie verschillende kwaliteiten van de gebruikte componenten en dat bepaalt natuurlijk ook de prijsklasse.

Het filter

Joeri heeft gekozen voor het filter met accent op het middengebied en voor koper foil spoelen en super cap condensatoren van Jantzen. De filters heeft hijzelf in elkaar gezet, direct op elkaar gesoldeerd. Van TG Acoustics krijg hij nog een handvol weerstanden en condensatoren mee om het filter naar eigen smaak te tunen. Het filter heeft zich dus eerst een tijdje buiten de kast bevonden om het tunen mogelijk te maken (zie foto).

Daarbij is Joeri volledig op zijn gevoel afgegaan, en omdat je iedere keer iets moet losmaken en iets anders er weer in solderen, en dan weer luisteren, heeft dit toch wel een paar maanden geduurd. Uiteindelijk is het helemaal naar zijn zin en is hij eigenlijk heel dicht bij het ontwerp van Tony Gee gebleven.

Voor interne bekabeling is van Den Hul gebruikt. Toen de luidsprekers helemaal af waren kon het luisteren beginnen en daar kreeg hij het af en toe wel benauwd van. Het duurt even voordat ze goed zijn ingespeeld en de eerste weken schoot het nog alle kanten op. Maar toen het eenmaal gesetteld was kon hij niets anders concluderen dat het project was geslaagd.

De rest van de installatie

De hoge kwaliteit van de nieuwe speakers stelde hem wel onmiddellijk voor een probleem. Het setje van NAD met een Bluesound Node streamer was overduidelijk onder het niveau van wat de speakers konden leveren. Binnen een aantal jaren is verscheidene apparatuur voorbijgekomen om uiteindelijke tot de huidige set te komen.

Joeri is niet een regelmatige bezoeker van luistershows, keuzes voor apparatuur worden gemaakt door info te halen uit verschillende recensies en dan te gaan luisteren in de winkel. Zo is hij ook op de Moon 760A gekomen. Deze stond al op de shortlist en toen deze 2^e hands werd aangeboden door A10 audio in Amsterdam is hij gaan luisteren. Er zijn geen vergelijkingen gedaan met andere versterkers, maar na 1 sessie was wel duidelijk dat de klank hem uitstekend aanstond.

Hetzelfde geldt voor de keuze van een andere DAC. Op basis van reviews was het oog gevallen op de Metrum Acoustics Adagio (drie keer raden waar hij dat toch zou hebben gelezen) en toen deze 2^e hands beschikbaar kwam snel toegeslagen.

Het voordeel van 2^e hands kopen is dat als je wat langer hebt geluisterd, in de eigen set, in de eigen omgeving en het bevalt toch niet, je met beperkt verlies altijd weer kan doorverkopen. Op die manier krijg je de kans om apparatuur, waarvan je de nieuwprijs wat fors vindt, voor een redelijke prijs goed te kunnen beoordelen.

De Moon en de Metrum hebben dezelfde vorm en passen daardoor heel goed bij elkaar. Dit is toeval want ze zijn echt geselecteerd op het geluid. De Moon en de Metrum worden zichtbaar door twee klepjes van het meubel te openen. Omdat de Moon zo diep is moest er een heel stuk uit de achterkant van de kast worden verwijderd. Je moet wat over hebben voor zo’n hobby.

Op een vreemde manier, die door de leveranciers nooit goed is begrepen en daardoor ook niet kon worden opgelost, matchte de Metrum niet helemaal goed met een Aurender streamer. Soms stopte ze gewoon met spelen. De Aurender heeft toen plaats moeten maken voor een streamer van Nederlandse bodem, de Mano Ultra MKIII van Magna Hifi.

Voorzien van een goede DC kabel en de TMCB upgrade (Thermal Magnet Circuit Breaker). De TMCB zou volgens de fabrikant (Farad power supplies) zelfs de beste audiofiele zekering voorbijgaan in wat ie moet doen, en dat is niks! Je wilt dat de zekering van een apparaat niks doet aan de binnenkomende wisselstroom.

De aansturing gaat met Logitech mediaserver. Dit heeft wel een klein nadeel, ze krijgen van Tidal geen hi-res licentie, dus de max is 16bit/44KHz. Nu weten we allemaal dat de kwaliteit van de opname zelf belangrijker is dan de resolutie, maar soms knaagt het toch een beetje bij Joeri: “hoe zou dit in 96KHz klinken?”.

De Mano Ultra wordt alleen zichtbaar door een lade open te trekken en de switch en het stekkerblok zitten achterin het meubel en zijn niet zichtbaar en beschikbaar voor een foto. Joeri is geen regelmatig bezoeker van concerten (meer), maar luistert vrijwel elke dag naar de installatie, dus wordt het de hoogste tijd dat we dat nu ook gaan doen.