Het bouwen
Inhoud
Tot zover de theorie, nu over tot het bouwen. De kasten zijn gemaakt van 28 mm MDF, deze heb ik bij een online zaagservice besteld. De gaten voor de luidsprekerunits uitgetekend met een geïmproviseerde passer (kartonnetje met spijker) en uit laten frezen door een meubelmaker.
Het wisselfilter heb ik laten bouwen door Speakerland, je zou het zelf kunnen doen, maar netjes solderen en alle componenten op de juiste manier op de bodemplaat bevestigen vereist echt wel ervaring en handigheid. Bij Speakerland werken vakmensen en doen ze dit al 40 jaar, dan weet ik zeker dat het filter goed in elkaar zit en is getest.
Ook de Seas Exotic drivers en het dempingsmateriaal zijn daar besteld. Het lijmen van de kasten is een nauwkeurig klusje waar je grote en goede lijmklemmen bij nodig hebt. Bij het aandraaien wil het hout nog wel eens gaan schuiven, dus dit vergt wel enige handigheid en precisie, maar gaat verder eigenlijk best vlot. De baffle kun je pas lijmen als het wisselfilter, het dempingsmateriaal en de interne bedrading op zijn plek zit.
Het dempingsmateriaal wordt met wat nieten op zijn plek gehouden. Ik heb zelf nog een voet gemaakt voor de luidsprekers, deze zaten niet in het ontwerp en zouden wel nodig zijn om de onderste ruimte met zand te kunnen vullen. Op marktplaats een eikenhouten salontafel gekocht voor 10 euro en hier twee voeten uit gezaagd. Aan de onderkant heb ik ze voorzien van inslagmoeren, zodat ik ze ook nog op isolatie voetjes kan zetten.
De interne bedrading is van Mundorf, de Angelique Copper line, vastgezet met zilversoldeer. Voor de connectoren heb ik gekozen voor tube connectors van GR research, deze hebben een lage massa en een groot contact oppervlak. Je wilt niet dat er veel metaal tussen de externe en interne kabel zit, de tube connector is van puur verguld koper en creëert bijna een directe verbinding.
De kasten zijn gespoten door een professionele spuiter in een hoogglans metallic parelwitte kleur. Het zijn flinke jongens geworden met een afmeting van 95 x 25 x 30 cm en een gewicht van 30 kilo per stuk. De afwerking kan misschien niet tippen aan een commerciële luidspreker, maar ik ben best tevreden en durf het resultaat wel in mijn kamer te zetten.
De cross over frequentie ligt op 1.6 KHz, de luidspreker heeft een nominale impedantie van 6 ohm (en dipt niet verder dan 5), een gemiddelde gevoeligheid van 89 db en een frequentie bereik van 50 Hz tot 28 KHz.
Voor wie een ver doorlopende bas zoekt waarschijnlijk op het randje, maar om lager dan 50 Hz goed te kunnen weergeven moet wel alles kloppen, van je bron en stroomvoorziening tot en met de akoestiek van je luisterkamer. Beter een goed gedefinieerde bas dan een diepe bas die rommelig klinkt, daar kun je je echt aan gaan ergeren, voor mij is 50 Hz ver genoeg (hoop ik).
Wat leuk om te zien dat de aanschaf ooit bij mij van de eerste zelfbouwset geleid heeft tot deze ontwikkeling. Voor zelfbouwen kost wat meer moeite maar met die inspanning en hulp van de bedrijven in deze markt kun je naar mijn idee toch beter een niveau bereiken dat past bij de eigen smaak en wensen. Luidsprekers blijven toch het meest persoonlijke en bepalende onderdeel van de audio-set. Dit is een mooi voorbeeld van een geslaagd ontwerp en uitvoering.
Ruud Jansen
Arno, leuk verhaal en voor mij ook herkenbaar zoals je hieronder kunt lezen. Wel nog een vraag: je schrijft “interne reflecties lekken via de conus naar buiten …”. Kan volgens mij niet, conus is luchtdicht.
In de negentiger jaren heb ik een Speakerland VECTOR III gebouwd. Na enige jaren de speakers vervangen: hoog Scan Speak D2905, midden Vifa WP130 en laag Vifa Premium Line plus een nieuw filter ontworpen als voorbeeld Ariel filter en o.a. in het laag trafokern spoel met zeer lage weerstand 0,15 Ohm, 8,2mH.
Na een aantal jaren besloten om luidsprekers te kopen en de B&W 803 een aantal dagen in huis gehad. Echter na een aantal intensieve luistersessies bleken de gemodificeerde VECTOR III ‘s veel beter te klinken (met name stemmen veel natuurlijker en bastonen prettiger). De B&W’s weer terug naar de winkel.
Zelf bouwen is zo gek nog niet en erg leuk om te doen en dat heeft geleid dat ik in 2010 de Scan Speak Vertigo’s heb gebouwd. Met wel een wijziging: het filter niet achter de woofer maar in een aparte ruimte in de voet verwerkt. Ik zou deze ruimte nog met zand kunnen vullen, maar de kasten zijn al meer dan 40 kg. De Vertigo heeft een mooie baspoort afstemming; geen interne staande golfen mede doordat de voorwand onder een hoek van 7 graden staat en de wand tussen woofer en midden toner onder een hoek van 45 graden staat.
Opstelling: voorkant luidsprekers 90cm van de wand (1/5 regel) geeft bij mij het mooiste resultaat.
de Vertigo is een hele mooie speaker met de top units van Scan Speak. Het weglekken gaat indirect, dus het beinvloedt de beweging van je conus
Mooi en interessant artikel.👍
Heel mooi om te zien dat de crossovers een belangrijke plaats innemen en dat je GR Research daarbij aanhaalt. Ook in nederland hebben we met Humblehomemadehifi ( HHH) een guru op t gebied van speakerbouw en crossovers. Ik heb mijn Audiophysics daar laten voorzien van zeer mooie nieuwe Jantzen/Mundorf types.
Je schrijft dat je voor dat geld( ruim 5000) ook voor bijv KEF Audiophysic enz had kunnen kiezen maar dat is niet helemaal waar denk ik. Die merken bieden in dat prijssegment geen speakers met een filter zoals in jouw speakers. Merken zou Buchardt biedt als optie een beter filter, dat is al een stap in de goede richting maar fabrikanten zouden eat meer aandacht kunnen schenken hieraan.
Gr Jakob
Ja en daar zie je een ander voordeel van zelfbouw. Alleen in de allerduurste B&W zit een high-end condensator (Mundorf Silver/Gold). Ik heb ze zelf in mijn filters (de Silver). Rond €200,- dat is teveel voor een fabrikant, want moet nog ‘tig’ x keer over de kop en is een onzichtbare verbetering, maar zoiets is juist wel te doen voor een zelfbouwer.
Ook erg fijn zijn de wax-luchtspoelen van Jantzen. En nog leuker is het om weerstanden die in serie zitten met b.v. de tweeter, eruit te halen en het filter opnieuw te ontwerpen met een autoformer. Wat een verschil maakt dat. Herr Fink is er ook achter, dus binnenkort zullen we meer fabrieksluidsprekers gaan zien met een autoformer. Dat lost ook deels je probleem op met het geluid uit de kast dat de (middentoon)conus laat bewegen. Een autoformer sluit de tegen-emk van de spreekspoel via de versterker kort, een weerstand niet.
Maar als ik het goed begrijp is Arne dus bij zichzelf op visite geweest en heeft hij dit keer zichzelf geïnterviewd? Is dat bij gebrek aan aanmeldingen? Zo ja, dan nodig ik je bij deze uit om bij mij langs te komen. 😋
Joerie, leuk dat je ook mee wilt doen, ik heb je een e-mail gestuurd, als je daar op reageert kunnen we een afspraak maken. MVG Arno
Zelfbouwen zouden meer mensen moeten doen! Leuk om te lezen hoe goed zo’n Bernd Timmermans ontwerp bevalt. Bij hem is het vaak neutraal en technisch perfect en prima te tweaken, zo blijkt maar weer. Zelfs beter dan bestaande speakers, gezien de ellende die je allemaal ziet bij grresearch. Volgens mij maakte grresearch vroeger zelf drivers.
By the way je hebt ook nog het blad Klang&Ton. Heb hun versie van de Watt/Puppy weleens gehoord. Drivers toen te koop bij Lautsprechershop etc. Ze deden geen moeite om het wisselfilter te copieeren, want die van hun ging zowiezo beter worden. En het klonk onderdaad ook beter dan het origineel!
Met zelfbouw blaas je hoogstens eens wat op :-). Maar dat gebeurt ook zeker (en erger) met een Eggleston Works high-end speaker, te zien op het youtube kanaal van grresearch.
Leuk verhaal dit en erg herkenbaar. De reis van idee naar ontwerpen naar bouwen en tweaken is echt heel leuk.
Leuk artikel, erg leuk omschreven
Leuk om iets over je eigen set te lezen Arne. Mooi project die speakers.