Iets over ATL - Advanced Transmission Line
Inhoud
Waar het bij PMC om draait, is natuurlijk het ATL-systeem: Advanced Transmission Line met de Laminair X flow-technologie wat de luchtstroom door deze transmissielijn regelt. PMC is daar al meer dan 30 jaar mee bezig.
Een transmissielijn is wezenlijk anders dan een basreflexsysteem. Een transmissielijn is in basis een lange pijp met aan het einde een bas-unit. Deze ‘tunnel’ dempt hoge- en middentonen maar laat het lagere segment wél door. Het gebied waarbinnen deze ‘tunnel’ werkt is veel groter dan bij basreflex die vaak afgestemd is op één frequentie.
Het goed ontwerpen van een transmissielijn is echter veel complexer, duurder en neemt meer ruimte in (de kast moet dus ook groter zijn). De transmissielijn wordt weliswaar rond een bepaalde frequentie ontworpen, maar werkt veel breedbandiger dan een basreflexsysteem (de demping is ook nooit 100%, waardoor ook harmonischen kunnen meekomen, wat veelal gunstig is voor een natuurlijke weergave).
Echter staat een tranmissielijn wel 90 graden uit fase. De weergave aan de achterkant van de unit staat 180 graden uit fase, de transmissielijn is veelal 1/4 van de golflengte, dus 180 + 90 graden = 270 graden, wat resulteert in -90 graden uit fase.
Dat is niet direct een probleem, omdat het gehele systeem dus veel breedbandiger werkt waardoor de energie in het laag langer en breedbandiger bijdraagt. Dit compenseert voor het deel rond de tuningsfrequentie, wat uit fase staat. Dit in tegenstelling tot een basreflexsysteem waarbij de poort weliswaar ín fase staat, maar veel abrupter afkapt buiten de tuningsfrequentie. (Dat is eigenlijk altijd wel merk- en hoorbaar, vindt uw auteur. Zeker op zachter volume.).
Voorbeelden – Transmissielijn, Basreflex, Gesloten
Hieronder wat voorbeelden van amplitude en faseverloop van een gesloten systeem, een basreflexsysteem en een transmissielijn. Wat beter of gunstiger is, ligt altijd aan het gebruik een het ontwerp van de fabrikant.
-
Theoretische modellen – amplitude
- Basreflex (oranje) geeft een duidelijke piek rond de tuning.
- Transmissielijn (blauw) verloopt vloeiender, met diepere respons.
- Gesloten kast (groen) valt netjes af met 12 dB/octaaf.
-
Theoretische modellen – fase
- Basreflex: scherpe omslag rond de tuning.
- Transmissielijn: rond -90°, maar breder uitgesmeerd.
- Gesloten kast: voorspelbaar en geleidelijk naar -90°.
-
Praktisch voorbeeld 8″ woofer
- Gesloten (20 L): strak, maar weinig output onder ±60 Hz.
- Basreflex (30 L, fb=40 Hz): meer punch rond 40 Hz, maar abrupt aflopend daaronder.
- Transmissielijn (60 L, fb≈35 Hz): grotere kast, maar vloeiender en dieper laag.
Leuke review! Ik kan me voorstellen dat jullie van studio speakers houden omdat jullie zoveel ervaring met luisteren en meten hebben. Eerlijk duurt het langst.
B&W had vaak een dip in de frequentiekarakteristiek bij 5-6 kHz, waarschijnlijk veroorzaakt door het slecht affilteren van de woofer die een piek (kevlar resonantie) heeft die daar uit fase staat met de tweeter. Bij de pro- versies is die dip er niet. Het is dus een sausje dat er bewust overheen gegoten is bij de huiskamer versies.
Een bepaald high-end merk doet bij de duurste speakers bewust de tweeter uit fase om een diepe dip te veroorzaken. Heb dat gesimuleerd met de eq, klinkt ruimtelijk, maar klopt uiteindelijk niet.
Leuke ontdekking dit merk!
Lijken mij ook erg fijne speakers. Ik denk dat tweeweg speakers toch vaak een voordeel hebben op het gebied van ritme en timing. Hoor ik ook terug in mijn Vivid’s. Goede uitleg van gesloten vs basreflex vs transmissielijn. Dank voor een mooi artikel weer.