Inleiding
Inhoud
Wanneer we een vergelijkende luistertest doen, dan verschijnen er geheid commentaren onder het artikel of komen e-mailtjes binnen bij de redactie, met de opmerking ‘waarom hebben jullie dit niet dubbelblind getest?’.
Het is een soort bezweringsformule: dubbelblind testen. Is het bruikbaar voor wat wij doen? Daar heb ik een mening over en die wil ik graag delen.
Een beetje achtergrond
Dit artikel gaat geen doortimmerde, wetenschappelijk onweerlegbare position paper worden, ik ga proberen om het (enigszins) begrijpelijk op te schrijven. Ik ben in een vorig leven onderzoeker geweest op een economische faculteit en mijn specialisme was daar economische, statistische modelbouw en onderzoeksmethodologie. Ik weet dus niets van audio-onderzoek, maar wel van methodologie.
Onderzoeksmethodologie is de discipline die zich bezighoudt welke onderzoeksmethoden voor wel type onderzoek kan leiden tot zinnig bewijs dat je onderzoeksvraag bewezen is, of juist dat je vast kan stellen dat het pertinent niet waar is. Van veel onderzoek in de sociale wetenschappen, economie behoort daartoe, is de uitslag 256 tinten grijs en nooit zwart of wit. Het is best moeilijk om tot ‘bewijs’ te komen.
Is dubbelblind onderzoek bruikbaar voor ons? Dan moet ik eerst iets uitleggen over het uitvoeren van dubbelblind onderzoek en wat dat vereist.
Het is erg zwaar om een luister test over te brengen op de lezer.
Hoe moet je zoiets nou beschrijven?
Wat ook zwaar is, is standaardiseren. Iedere audio website moet veel dezelfde woorden gebruiken.
Een wirwar aan hypothesen, een doolhof.
Rare woorden, en verkeerd gehanteerde woorden.
Standaardisatie zal tijd vergen, maak ik alvast een begin.
Bas, hoge tonen, middentonen. Het Hz gebeuren mogen jullie doen.
Bas tonen, middentonen, hoge tonen.
Gebruikte woorden door audiomerken: Standby, Source, Volume etc.
Beschrijving van de luister test.
Wat hoort de tester, en welke woorden gaan gebruikt worden.
Begrijpt de lezer het? Is het boeiend of moet de lezer lachen om de stomme woorden?
Zoals ik eens las dat er artifacten hoorbaar waren bij luidspreker X.
Wat artifacten zijn is dit, het zijn voorwerpen met een bijzondere oorsprong.
Wel had de reviewer kunnen schrijven, er is een kleuring hoorbaar bij luidspreker X. Kleuring is ook zoiets, wat moet ik dan schrijven?
Wat waarneem je nou echt bij luidspreker X?
Een mooi front, diepe bassen, vervorming?
Werk aan de winkel dus. Dus accepteer de methoden van het testen van audio apparatuur, en geniet uiteraard van een stukje goede muziek.
Over helder taalgebruik gesproken: wat is de relatie tussen wat je schrijft en de inhoud van het artikel?
Interessant!
Zelf denk ik dat ons gehoor niet echt geschikt is als “meet” instrument, tenzij je het traint zoals een goede opname technicus of reviewer dat doet.
Veel “audio-science-review trollen” denken daar anders over: geen abx test gedaan? Dan is het niet waar.
Ooit dacht ik ook een beetje zo, maar gelukkig vertrouw ik nu gewoon mijn gehoor en weet ik de grenzen, o.a. dat abx bij mij niet werkt omdat mijn gehoor dingen gaat invullen en vermoeid raakt.
Er is een anecdote dat er op een beurs een abx kon worden gedaan en niemand slaagde totdat Michael Fremer de ruimte betrad die alles goed had. Daarmee is dubbelblind of abx testen wat mij betreft al geen goede wetenschappelijke methode.
ABX is wellicht een betere methode voor testen van audio, maar bijna alle voorwaarden en bedenkingen zoals genoemd gaan op: Wat is de drempelwaarde? Welke andere variabelen moet je voor controleren in je sample, zoals aanleg of ervaring in luisteren?
Dat maakt ABX overigens geen slechte wetenschappelijke methode, het is de uitvoering van de methode waar dan wat op valt af te dingen.
Dag Martijn,
Mooi artikel, goed gebracht vanuit een interessante invalshoek.
Het is helder en klaar geformuleerd zodat het voor iedereen duidelijk is.
Bedankt hiervoor.
Bart
Heel herkenbaar.
Heb in mijn eerste fase van audiogekte heel technisch zitten te luisteren.
Gelukkig kwam daarna het inzicht dat luisteren naar muziek vooral een genot moet zijn. Had wel gevolgen voor mijn hifi-installatie.
Weg de audiostatics na 25 jaar en zware eindversterkers. daarvoor een mooie tweeweg speaker die guitaren ook lekker vet konden laten klinken.
Vind hifi verbeteringen alleen belangrijk wanneer er een nog mooier podium kan geven. en ja dan ga je weer vergelijkend luisteren, maar een waarschuwende stem in mijn achterhoofd, dat het om de muziek moet gaan.
MvG Andre